علامه سید محمدحسین طباطبایی

علامه سید محمدحسین طباطبایی

image_pdfimage_print

نام: سیدمحمدحسین
نام پدر: سیدمحمد
ولادت: ذیحجه الحرام سال ۱۳۲۱ه.ق
محل تولد: ایران، تبریز
تاریخ وفات: ۲۴ آبان سال ۱۳۶۰ ه.ش در قم

زندگی نامه
سید محمدحسین طباطبایی معروف‌ به علامه طباطبایی روحانی، عارف، فیلسوف و نویسنده ایرانی بود. وی از مدرسان حوزه علمیه قم به‌شمار می‌آمد.
از شاگردان وی می‌توان به سیدروح الله خمینی، مرتضی مطهری، سیدمحمد بهشتی، سیدعلی خامنه‌ای، ناصر مکارم شیرازی، محمدرضا مهدوی کنی و محمدتقی مصباح یزدی اشاره کرد.
زندگی طباطبایی را می‌توان به چهار دوره تقسیم کرد: دوره کودکی و نوجوانی که در تبریز سپری شد. دوره تحصیل در حوزه علمیه نجف، دوره بازگشت به تبریز و اشتغال به کشاورزی و دوره زندگی در قم و تدریس، تألیف و نشر معارف دینی.

تحصیل در نجف
طباطبایی بعد از تحصیل در مدرسه طالبیه تبریز، همراه برادرش به نجف می‌رود و ده سال در نجف به تحصیل علوم دینی می‌پردازد. وی علوم ریاضی را در نجف، نزد سیدابوالقاسم موسوی خوانساری، نوه سیدابوالقاسم خوانساری (امیرکبیر) فرا گرفت. او دروس فقه و اصول را نزد استادانی چون محمدحسین نائینی و محمدحسین غروی اصفهانی خواند و مدت درس‌های فقه و اصول او در مجموع ده سال بود.
استاد او در فلسفه حکیم متأله، سیدحسین بادکوبه‌ای بود، که سالیان دراز در نجف در کنار برادرش سید محمدحسن الهی طباطبایی، نزد او به درس و بحث مشغول بودند. همچنین معارف الهیه، تفسیر قرآن به قرآن، حکمت و فلسفه، اخلاق و فقه الحدیث را نزد سیدعلی قاضی طباطبایی آموخت و در عرفان تحت نظر و تعلیم و تربیت او رشد یافت. محمود امجد نقل می‌کند: «حال علامه، با شنیدن نام سیدعلی قاضی دگرگون می‌شد».

بازگشت به تبریز
وی در مدتی که در نجف مشغول تحصیل بود، به علت تنگی معیشت و نرسیدن مقرری که از ملک زراعیشان در تبریز بدست می‌آمد، مجبور به مراجعت به ایران می‌شود و مدت ده سال در قریه شادآباد، تبریز به زراعت و کشاورزی مشغول می‌شود. فرزندش سیدعبدالباقی طباطبائی می‌گوید: «در مدت ده سال بعد از مراجعت علامه از نجف به روستای شادآباد و به دنبال فعالیت‌های مستمر ایشان قنات ها لایروبی و باغ‌های مخروبه تجدید خاک و اصلاح درخت شده و در عین حال چند باغ جدید احداث گردید و یک ساختمان ییلاقی هم در داخل روستا جهت سکونت تابستانی خانواده ساخته شد».

زندگی در قم
طباطبایی بعد از مدتی اقامت در تبریز تصمیم می‌گیرد به قم برود و بالاخره تصمیم‌اش را در سال ۱۳۲۵ عملی می‌کند. فرزند طباطبایی در این مورد می‌گوید: در ابتدا در منزل یکی از بستگان ساکن شدند و سپس یک خانه اجاره کردند که شامل یک اتاق دو قسمتی بود و سرجمع حدود بیست متر مربع مساحت داشت.

زمینه فعالیت
اهمیت محمدحسین طباطبایی به جهت زنده کردن حکمت و فلسفه و تفسیر در حوزه‌های تشیع، بعد از دوره صفویه بوده ‌است. به ویژه اینکه وی به بازگویی و شرح حکمت صدرایی بسنده نکرده، به تأسیس معرفت‌شناسی در این مکتب می‌پردازد. همچنین با انتشار کتب فراوان و تربیت شاگردان، در دوران مواجهه با اندیشه‌های غربی، نظیر مارکسیسم، به اندیشه دینی حیاتی دوباره بخشیده، حتی در نشر آن در مغرب زمین نیز می‌کوشد.

اندیشه علامه
در اندیشه ایشان، اجتماعی که اساسش بر پایه ی اختلاف و عقاید مشتّت نهاده شود، به ناچار امیال نفسانی و زورگویی فردی در آن حکومت کرده و به پست ترین زندگی ها آن را سوق می دهد.
علامه طباطبایی به دلایلی، اتحاد ملی و انسجام اسلامی در جامعه را، جزء لاینفک و پایه ی مستدام اجتماع اسلامی و انسانی می داند. از جمله ی آن دلایل، موارد ذیل است:
– با وجود وحدت ملی، بعثت انبیاء در اجتماعی انسانی تشریع گردید و کتاب های آسمانی فرود آمد تا امتی واحد برای بشریت ایجاد نمایند و از ورطه ی پراکندگی و تفرقه آنان را برهانند که «فَبَعَثَ اللَّهُ النَّبِيِّينَ مُبَشِّرِينَ وَمُنذِرِينَ وَأَنزَلَ مَعَهُمُ الْكِتَابَ بِالْحَقِّ لِيَحْكُمَ بَيْنَ النَّاسِ فِيمَا اخْتَلَفُوا فِيهِ».
– – زوال وحدت اجتماعی و انسجام اسلامی، بنیان جامعه ی اخلاقی مطلوب را سست و ویران می نماید؛ زیرا بدون اتحاد، نزاع و کشمکش، در جامعه رواج یافته و اختلاف بین افراد جامعه به وجود می آید، در نتیجه ضعف اراده بر آن ها حاکم شده، عزت، دولت و نیروی غلبه بر دشمن را از دست می دهند. بدین جهت خداوند متعال فرموده: «وَلَا تَنَازَعُوا فَتَفْشَلُوا وَتَذْهَبَ رِيحُكُمْ».

اساتید
عرفان
سید علی قاضی
مرتضی طالقانی
• فلسفه
سید حسین بادکوبه‌ای
• ریاضیات
سید ابوالقاسم خوانساری (ریاضی)
• خارج فقه و اصول
محمدحسین غروی اصفهانی
میرزا حسین نائینی
• رجال
سید محمد حجت کوه‌کمری

تألیفات و آثار
دو اثر مهم وی عبارتند از:
تفسیر المیزان در ۲۰ جلد و طی بیست سال به زبان عربی نوشته شده است.
اثر مهم دیگر او اصول فلسفه و روش رئالیسم است. این کتاب شامل ۱۴ مقاله فلسفی است.
کتاب‌های به زبان عربی
۱- کتاب توحید: شامل ۳ رساله‌ است:
• رساله در توحید
• رساله در اسماءالله
• رساله در افعال الله
۲- کتاب انسان: شامل ۳ رساله‌است:
• الانسان قبل الدنیا
• الانسان فی الدنیا
• الانسان بعد الدنیا
۳- رساله وسائط: که البته همگی این رساله‌ها در یک مجلد جمع‌آوری شده و به نام هفت رساله معروف است.
۴- رسالة الولایه
۵- رساله النبوة و الامامه
۶- بدایة الحکمة
۷- نهایة الحکمة
کتاب‌های به زبان فارسی
۱- شیعه در اسلام
۲- قرآن در اسلام (به بحث درباره مباحث قرآنی از جمله نزول قرآن، آیات محکم و متشابه ناسخ و منسوخ و… پرداخته‌است)
۳- وحی یا شعور مرموز
۴- اسلام و انسان معاصر
۵- حکومت در اسلام
۶- سنن النبی (درباره سیره و خلق و خوی پیامبر اسلام در بخش‌های مختلف زندگی فردی و اجتماعی ایشان است)
۷- اصول فلسفه و روش رئالیسم (در مورد مبانی فلسفی اسلامی و نیز نقد اصول مکتب ماتریالیسم دیالکتیک است).
۸- علی و فلسفه الهی
۹- خلاصه تعالیم اسلام
۱۰- رساله در حکومت اسلامی
۱۱- نسب‌نامه خاندان طباطبایی (اولاد امیر سراج الدین عبدالوهاب)
دیگر آثار
۱- بدایةالحکمه
کتابی که یک دوره تدریس فشرده فلسفه برای دوستداران علوم عقلی در قم و سپس دانشگاه‌های کشور شد.
۲- نهایه الحکمه
این اثر برای تدریس فلسفه با توضیحی بیشتر، عمقی افزون تر و سطحی عالی تر تدوین شده‌است.
۳- حاشیه بر کفایه
کتابی اصولی پیرامون قوانین استنباط است.
۴- مجموعه مذاکرات با پروفسور هانری کربن
او که محققی فرانسوی است پیرامون چگونگی شیعه و مباحث اعتقادی، مذاکراتی با وی داشته که در این کتاب وجود دارد.
۵- رساله انسان قبل از دنیا، در دنیا و بعد از دنیا
این کتاب که اکنون با نام «انسان از آغاز تا انجام» ترجمه شده‌است مباحثی مفید از عوالم سه‌گانه ماده، مثال و عقل مطرح کرده و پیرامون شبهات و دغدغه خاطر جوانان مطالبی بسیار مفید و لازم ارائه کرده‌است.
۶- در محضر علامه طباطبائی
این کتاب توسط محمد حسین رخشاد نوشته شده‌است و شامل پرسش‌ها و پاسخ‌های زیادی در موضوعات مختلف از طباطباییاست.
۷- شیعه در اسلام
طباطبایی این کتاب را برای معرفی عقاید شیعه به‌طور عقلانی نوشته‌است.
۸- ولایت‌نامه
این یک رساله عرفانی از وی است که همایون همتی آن را ترجمه کرده‌است و انتشارات روایت فتح آن را منتشر کرده‌است.

بازدیدها: 42

درباره نویسنده

ارسال دیدگاه

تلفن : 077-33560757-8
پست الکترونیک : boushehr@dmsonnat.ir
آدرس : بلوار آیت ا...طالقانی(خ صلح آباد) ، خ خبرنگار، خ خرد شرقی ،دفترنماینده ولی فقیه در امور اهل سنت استان بوشهر

ارتباط با ما

روابط عمومی

درباره ما

نقشه سایت

کل بازدیدکنندگان
202845
بازدید امروز
70
افراد آنلاین
0
طراحی و اجرا پویاپردازان جنوب