شهید سید قطب فریادگر احیای عظمت اسلام

شهید سید قطب فریادگر احیای عظمت اسلام

image_pdfimage_print

یکی از چهرههای شاخص پیشگامان بیداری اسلامی و فریادگر احیای عظمت اسلام که شهره اسلام خواهیش از مرزهای جغرافیائی کشورش فراتر رفت؛ شهید سید قطب است.
یکی از چهرههای شاخص پیشگامان بیداری اسلامی و فریادگر احیای عظمت اسلام که شهره اسلام خواهیش از مرزهای جغرافیائی کشورش فراتر رفت؛ شهید سید قطب است تا آنجا که در بسیاری از کشورهای اسلامی مانند ایران، افغانستان، پاکستان، مصر، ترکیه و … می‌توان تاثیرگذاری افکار و نظریات سید قطب را به وضوح مشاهده کرد. در دهه سی و چهل شمسی در ایران، ترجمه کتابهای سید قطب بود که خوراک فکری انقلابیون بویژه طلاب جوان در شناخت اهداف و روشهای استعماری و مارکسیستی فراهم می‌کرد. و در افغانستان مجاهدین افغان با خواندن آنها خشم شعله‌ور خود را بر پیکره کمونیسم خالی کردند.

اصل مقاله

امروزه نیز از مصر و الجزایر و تونس گرفته تا ترکیه و ایران و افغانستان، آثار سید قطب پشتوانه فکری مدافعان حکومت دینی بر مبنای احکام الهی است. چراکه او مرزها را مانع وحدت جهان اسلام می‌دانست و معتقد بود پیشرفت و پیروزی مسلمانان در هرکجا زمینه‌ای است برای ایجاد حکومت جهانی اسلام، و نامه سید قطب به آیت‌الله کاشانی به مناسبت ملی شدن صنعت نفت نیز در همین راستاست. سید در این نامه نکات بسیار مهمی را بیان می‌کند. به اعتقاد او، نهضت ملی شدن صنعت نفت «ملی» نیست؛ بلکه نهضتی اسلامی به رهبری یک روحانی است. وی در بخشی از این نامه آورده است: «استعمار غربی می‌داند که اگر میهن اسلامی یکپارچه شود، چه موقعیت استوار نظامی، سیاسی و اقتصادی نیرومندی خواهد داشت. امپریالیسم از منابع مادی و انسانی فراوانی که جهان اسلام می‌تواند فراهم بیاورد به‌خوبی آگاه است. برای استعمار کاملاً عیان است که وقتی صد میلیون نفر زیر یک پرچم و در سایه عقیده‌ای واحد و نظام اجتماعی واحد گرد هم بیایند، کفه ترازو به نفع این‌ها سنگین خواهد شد».

سید قطب تأکید کرده است: «کمونیسم به‌وسیله بوق‌های خود هشدار داده و همواره سعی می‌کند از ارزش‌های اندیشه اسلامی بکاهد و وانمود کند که زمینه عملی برای ایجاد آن وجود ندارد. در این راستا گام‌به‌گام سرمایه‌داری را همراهی می‌کند اما در میان تمام این دشمنیها و تجاوزها، فریاد مشترک از گوشه و کنار جهان اسلام برخاسته است که خواستار اتحاد مسلمانان برای ایجاد حکومت واحد اسلامی است».

آنچه جالب‌توجه است نزدیکی نظریات سید قطب با امام خمینی(ره) است که اشتراکاتی در موضوعاتی چون غرب، آمریکا، صهیونیسم و رمز موفقیت مسلمین دارند.

۱) تولد در خانواده‌ای انقلابی و بیدار

سید قطب در سال ۱۹۰۶میلادى در روستاى «موشه» از توابع استان اسیوط مصر که به روستاى عبدالفتاح نیز معروف است، دیده به جهان گشود. پدرش حاج ابراهیم از معتمدین منطقه و روستا بود که ازنظر سیاسى عضو حزب‌اللواى مصر و منزلش مرکز امور سیاسى روستا بود. در جریان انقلاب ۱۹۱۹ میلادى در مصر، اجتماعات علنى و سرى تشکیل داد و راه انقلاب را به مردم مى‏آموخت. حاجى قطب ابراهیم دو بار ازدواج کرد که حاصل ازدواج اول یک دختر و حاصل ازدواج دوم سه دختر و دو پسر بود که همگى به‌نوعی با دولت وقت درگیر شدند و همه آن‏ها طعم تلخ زندان را چشیدند. هنگامی‌که سید قطب به جرم اسلام‏خواهى، به زندان افتاد، خواهرش نفیسه و خواهرزاده‏هایش رفعت و عزمى نیز دستگیر و روانه زندان شده، مورد اذیت و آزار قرار گرفتند. پس از مدتى نفیسه آزاد شد؛ ولى فرزندان نفیسه یعنى رفعت و عزمى در زندان ماندند. دولت از رفعت خواست ضد دایى‏اش سید قطب شهادت بدهد تا آزاد شود؛ ولى او نپذیرفت و زیر شکنجه‏هاى شدید مأموران زندان شهید شد؛ ولى‏ عزمى پس از مدتى رهایى یافت(خالدى، ص۴۲).

خواهران دیگر سید به نام‌های أمینه و حمیده و همچنین برادرش محمد قطب سرنوشتى شبیه آن‌ها داشتند. محمد قطب که در سال ۱۹۱۹ میلادى چشم به جهان گشود و به دلیل مبارزات سیاسى و دوران حبس، در پنجاه‌سالگی ازدواج کرد، وی به عربستان عزیمت کرد و به کار تحقیق و تألیف اشتغال دارد.

مادر سید قطب، زنى پاک‌دامن و از خاندانى بلندمرتبه بود و قبل از ازدواج با حاج ابراهیم در قاهره زندگى مى‏کرد. دو تن از برادرانش در دانشگاه الأزهر مصر تدریس مى‏کردند. از خصوصیات مادرش این بود که استماع قرآن را بسیار دوست مى‏داشت و پسرش سید قطب را به این نیت به مدرسه فرستاد تا قرآن بیاموزد و براى مادر تلاوت کند. مادر سید قطب در سال ۱۹۴۰ میلادى در روستای ‏موشه‏درگذشت.

۲) دوران کودکی

پس از گذراندن دوران کودکى، سید در سال ۱۹۱۲ میلادى به مدرسه رفت. سید در سال دوم ابتدایى مشغول تحصیل بود که تصمیم گرفت هم‌درس بخواند و هم قرآن حفظ کند و درنتیجه، در سال دوم ابتدایى حفظ قرآن را آغاز کرد و در سال چهارم ابتدایى یعنى در ده‌سالگی حافظ کل قرآن کریم شد. وى به کتاب و کتاب‌خوانی بسیار علاقه داشت؛ به‌طوری‌که بین مردم روستا به این صفت معروف شده بود.

۳) دوران جوانی و دانشجویی

سید قطب به مدت دو سال به سبب اوضاع آشفته داخلى نتوانست تحصیلات خود را ادامه دهد؛ اما در سال ۱۹۲۰میلادى براى ادامه تحصیل به قاهره سفر کرد و در منزل دایى‏اش، احمد حسین عثمان سکونت گزید. حدود ۱۶سالگى وارد دانش‏سراى عبدالعزیز قاهره شد. او بعد از اتمام دوره دانش‏سرا به استخدام وزارت تعلیم و تربیت درآمد و بعد آن دوران دانشجویی را تجربه کرد. او زمانى دانشجوى دانشگاه دارالعلوم بود که ریاست دانشگاه را دکتر طه حسین به عهده داشت. در سال سوم دوره دانشجویى، کنفرانسى به‌وسیله ریاست دانشگاه ترتیب داده شد تا سید در آن سخنرانى کند. او با مقاله‏اى تحت عنوان «مهمه الشاعر فى الحیاه، شعر الجیل الحاضر» همگان را به شگفتى واداشت.

وى در زمان دانشجویى بسیار بانشاط و آگاه بود و با شجاعت از اوضاع علمى و فرهنگى دانشگاه انتقاد مى‏کرد. سید در ۱۹۳۲ میلادى با مدرک لیسانس در رشته ادبیات عرب، از دانشکده دارالعلوم فارغ‌التحصیل شد و همان سال در تشکیل جماعتى به نام جماعت دارالعلوم مشارکت کرد. هدف این جمعیت که از بین فارغ‌التحصیلان دارالعلوم انتخاب مى‏شدند، دفاع از ادب و لغت عربى بود که به همین مناسبت مجله‏اى به نام «دارالعلوم» منتشر مى‏کرد. سید علاوه بر امر تدریس در مدارس مختلف مصر، به ترتیب در بخشهاى روابط عمومى، آمار، بازرس مدارس ابتدایى وزارت تعلیم و تربیت مشغول فعالیت بود.

۴) فعالیت‌های مطبوعاتی

سید هم‌زمان با دوران دانشجویی وارد دنیای مطبوعات شد. نخستین مقاله وى در ۱۶سالگى در مجله «صحیفه بلاغ» در سال ۱۹۲۲ میلادى چاپ شد. وى ابتدا با نشریات معروفى چون البلاغ، البلاغ الاسبوعى، الجهاد، الاهرام، و غیره همکارى مى‏کرد و مرتب براى این نشریات مقاله مى‏نوشت. سید قطب در چهل‌سالگی هم‌زمان با آغاز تفکر درباره حرکت اسلامى و انقلابى با نشریاتى چون الکتاب المصرى، الکتاب السوادى، الشؤون الاجتماعیه و غیره همکارى داشت. پس از چند سال در مجله «اللواء الجدید» نیز که شاخه جوانان حزب وطنى مصر آن را چاپ مى‏کرد، مقاله نوشت؛ اما پس از اندک‏ زمانى ‏به علت انتقاد شدید سید از استعمار و اتهام همکارى دولت با آنان، تعطیل شد. وى پس از تعطیلى مجله اللواء الجدید، دست از مبارزه نکشید و در جایگاه سردبیر و نویسنده مجله «الدعوه» کار خود را ادامه داد. مقالات وى در این نشریه، دعوت از مردم براى انقلاب، تشکیل حکومت اسلامى و تغییر حاکمیت بود؛ اما این مجله را نیز پس از مدتى رژیم مصر تعطیل کرد. سید بازهم ناامید نشد و با همکارى یوسف شماته، نشریه‏اى به نام «العالم العربى» را منتشر ساخت. یوسف شماته در جایگاه مدیرمسئول و سید قطب در مقام سردبیر مشغول فعالیت شدند (سید قطب از ولادت تا شهادت، خالدی، ص۱۰۳). وى همچنین در سال ۱۹۴۸میلادى با همکارى جمعیت اخوان المسلمین، مجله «الفکر الجدید» را تأسیس کرد و در این مجله نیز طرفدارى از اصلاحات و تغییر حاکمیت موجود را جزو اهداف خود قرار داد. مقالات سید در این مجله از تندترین و درعین‌حال قوى‏ترین مقالات به شمار مى‏رود. با ادامه موضع انقلابى در مقالات سید، این نشریه هم تعطیل شد.

در سال ۱۹۵۴ جمعیت اخوان‌المسلمین مجله‏اى به نام «اخوان‌المسلمین» چاپ کرد و سید قطب را در جایگاه رئیس هیئت تحریریه آن برگزید. سید در این هفته‏نامه افکار اسلامى و انقلابى خود را بیش از گذشته منتشر می‌کرد؛ ازاین‌رو پس از چاپ دوازده شماره در تاریخ ۶ ذى‏الحجه ۱۳۷۳ از انتشار آن جلوگیرى شد و این واپسین فعالیت مطبوعاتى سید قطب به شمار مى‏رفت؛ زیرا در همین سال دستگیر و روانه زندان شد.

سید قطب در طول حیات ۲۵ساله مطبوعاتى خود، ۴۵۵ مقاله و قصیده در مجلات و روزنامه‏هاى گوناگون مصر چاپ کرد (همان، ص۱۰۹).

۵) دوران مبارزه و تبعید

وجه تمایز آثارش، انتقادات شدید او به هیئت حاکمه مصر و سران غرب‌زده بود که سرانجام به تعطیلی نشریاتی می‌انجامید که وی در آن‌ها فعالیت می‌کرد. پس‌ازآن، خود، نشریه العالم العربی را راه انداخت. سید در نشریه العالم العربى برخلاف همه نشریات مصرى که تاریخ روز را به میلادى درج مى‏کردند، بر اساس تاریخ هجرى قمرى مى‏نوشت. دولت مصر که از فعالیت مطبوعاتی وی نگران بود و برخورد مستقیم با او را به صلاح نمی‌دید، به بهانه تحقیقات وی را به آمریکا فرستاد تا شاید تحت تأثیر محیط آنجا اندکی تغییر کند. می‌توان برای این تصمیم دو دلیل پنداشت: ۱٫ دور نگه‌داشتن سید از فضای علمی و فرهنگی مصر ۲٫ تأثیر پذیرفتن از فضای فکری و فرهنگی غرب. وى در سال ۱۹۴۸ میلادى سفرش به آمریکا را آغاز کرد. پس از ورود به نیویورک به انجام مأموریت محوله پرداخت و هرروز به مدارس امریکا مى‏رفت و از نحوه آموزش در آنجا اطلاعاتى کسب مى‏کرد. او حدود دو سال در امریکا اقامت داشت و در این مدت به این نتیجه رسید که امریکا مى‏خواهد از سلطه انگلیس بر دنیا بکاهد و خود، استعمار کشورهاى عربى و اسلامى را ادامه دهد؛ بدین سبب تصمیم گرفت هنگام بازگشت به مصر با نوشتن مقاله، به مردم به‌ویژه نسل جوان آگاهى بخشد و طرح امریکا را آشکار سازد.

وی پس از بازگشت از آمریکا، در جایگاه دستیار دفتر وزیر تعلیم و معارف مصر، مشغول کار شد. سفر به امریکا نه‌تنها او را از اهداف و آرمان‌هایش دور نکرد، بلکه مصمم شد با استعمار بجنگد؛ اما چون نبرد فرهنگى را از درون حکومت مقدور ندید، در ۱۹۵۲ میلادى استعفانامه خود را تقدیم وزارت کرد و اعلام داشت دیگر حاضر به همکارى با آن‌ها نیست. تا دو سال استعفاى او موردقبول واقع نشد؛ ولى سرانجام در اوایل سال ۱۹۵۴ با استعفاى وى موافقت شد (همان، ص۸۸).

۶) تکامل فکری

از کسانی که بر اندیشه‌های سید قطب مؤثر بودند و سهمی در اندیشه‌های او داشتند، می‌توان به محمود عقاد، حسن البنا و ابو الأعلی مودودی نام برد.

این‌که چه شد که سید قطب از یک اصلاح‌طلب سکولار به یک اسلام‌گرای سنتی مبدل شد خود جای بحث دارد، اما دراین‌باره نظریات گوناگونی وجود دارد. یکی از نظریه‌های عمده این است که طی سال های ۱۹۵۴ تا ۱۹۶۴ که در زندان به سر می‌برد و شاهد شکنجه و جنایات زیادی علیه اخوان‌المسلمین بود، به این نتیجه رسید که جز با یک حکومت پایبند به قوانین شرع نمی‌توان جلو چنین ظلم‌هایی را گرفت. نظریه دیگر این است که تجربیات وی در آمریکا از یک‌سو و از سوی دیگر سیاست‌های ناصر به‌اندازه کافی ضد غربی نبودند لذا باعث شد تا او افسون قدرتمند و خطرناک جاهلیت (که در نظر او خطر جدی یک ذهنیت سکولار بود) را احساس کند. سرانجام، قطب نظریه خودش را در «معالم فی الطریق» مطرح کرد، او ادعا می‌کند تا زمانی که از قوانین شریعت به‌عنوان یک سیستم جامع برای تمام جنبه‌های زندگی پیروی کنیم، هیچ‌چیز غیر اسلامی ناجور و فاسدی وجود نخواهد داشت و انسانیت از تمام مواهب برخوردار خواهد شد، از آرامش شخصی و اجتماعی گرفته تا «گنجینه‌های» نهفته در جهان.
در اواخر عمر، سید قطب تجربیات شخصی و پیشرفت‌های نظری‌اش را در بدنه باورهای مذهبی و سیاسی‌اش ترکیب کرد و در «معالم فی‌الطریق» منتشر کرد. این کتاب خلاصه‌ای از دیدگاه‌های کلی قطب درباره سیستم اسلامی است. در ضمن در این کتاب قطب آشکارا حکومت سکولاری مثل رژیم عبدالناصر که مشروعیتش را بر مبنای خواست و رضایت انسان‌ها قرار داده بود، محکوم کرده است. این اثر بیش از دیگر آثار سید شخصیت تکامل‌یافته و شکل‌گرفته وی  را به‌عنوان رهبر اسلام‌گرایان افراطی در قرن بیستم نشان می‌دهد.

۷) دیدگاههای سیاسی

ابتدا به بعضی از مهم‌ترین اندیشه‌های سید اشاره می‌کنیم. بعضی از باورهای وی در مبحث اتحاد میان کشورهای اسلامی و موضوع حکومت اسلامی ازاین‌قرار است: وی معتقد بود که اگر چنان چه دولتی به یکی از کشورهای اسلامی حمله کند، دیگر کشورهای اسلامی موظف‌اند که کشور متخاصم را تحریم اقتصادی و سیاسی کنند و روابط اقتصادی خود را آن کشور قطع کنند. وی به‌شدت  بافرهنگ غربی و غرب‌زدگی مخالف بود و معتقد بود که برای عزتمندی و پیشرفت بایستی به اندیشه‌های ناب اسلامی رجوع کرد. در نظر سید، اسلامی که در آن روزگار عرضه می‌شد، نه اسلام حقیقی؛ بلکه اسلام جعلی است، که سید از این اسلام جعلی به اسلام آمریکایی تعبیر می‌کند. جالب‌توجه است که لفظ اسلام آمریکایی برای اولین بار توسط خود سید به کار گرفته شد. سید هم‌چنین نسبت به یهود و صهیونیسم بدگمان بود و آنان را مایه انحطاط جوامع اسلامی می‌دانست. یکی از آموزه‌های که سید بر آن تأکید داشت بحث جهاد بود. وی معتقد بود چنان چه کشوری از طریق گفتگو دست از ستمگری برندارد، باید با جهاد مسلحانه آن را تسلیم کرد. از دیگر اندیشه‌های خاص سید قطب می-توان انتقادهای وی به بعضی از خلفای صدر اسلام به‌ویژه بنی‌امیه اشاره کرد.

سید قطب قائل به حاکمیت اسلام بود؛ حاکمیتی که در آن قوانین، مبتنی بر شرع اسلام باشد. وی برداشت متفکرین و روشنفکران اسلامی که سعی در تطبیق اندیشه‌های غربی حاکمیت همچون دموکراسی و اسلام را دارند؛ قبول ندارد و برداشت دموکراتیک که روشنفکران از  بحث شورا (که در قرآن بر آن تأکید شده است (شورا، ۳۸)) دارند را نمی‌پذیرد. او بیان می‌دارد که خطاب قرآن در موضوع شورا تنها به حاکم است؛ تا با برخی از مشاوران مشورت کند و این ربطی به انتخابات و نوع حکومت ندارد.

قطب خودش را یک مسلمانِ پیشتاز می‌دید که باید با دو روش با جاهلیت مبارزه کند: یکی تبلیغ کردن و دیگری براندازی سازمان‌ها و قدرت‌های دستگاه‌های جاهلی از طریق «قدرت فیزیکی و جهاد». جنبش پیشرو باید رشد کند تا یک جامعه حقیقتاً اسلامی را تشکیل بدهد و سپس آن را به سراسر سرزمین‌های اسلامی گسترش دهد و درنهایت تمام جهان را در بر بگیرد.

قطب تأکید می‌کند که این مبارزه آسان نیست. اسلام حقیقی تمام جنبه‌های زندگی را دگرگون خواهد کرد و هر چیز غیر اسلامی را از میان خواهد برد. مسلمانان غیرواقعی، یهودیان و غربی‌هایی که جاهلی هستند همه مبارزه خواهند کرد و هم‌پیمان می‌شوند تا نگذارند جاهلیت از بین برود. مسلمانان واقعی می‌توانند مشتاقانه به استقبال «فقر، مشقت، ناامیدی، عذاب و فداکاری» بروند.

سید، اسلام را یگانه دین رهایی‌بخش از مشکلات جوامع بشری می‌دانست و معتقد بود هیچ نظامی غیر از نظام اسلام نمی-تواند سعادت بشری را فراهم کند. وی هم‌چنین معتقد است آینده در قلمرو اسلام خواهد بود. دراین‌باره می‌نویسد: «شکی نیست علی‌رغم این دشمنی‌ها و کارشکنی‌ها، آینده در قلمرو اسلام است و ما اینک جهادی طولانی، دشوار و پرخطر داریم. این جهاد برای نجات فطرت از لابلای انبوه ابرهای تیره و پیروز ساختن آن بر تیرگی‌هاست. باید برای این جهاد مجهز شویم و قوای فراوان آماده سازیم. تجهیزات لازم برای این جهاد فقط یک‌چیز است: آشنایی کامل با حقایق اسلام و فراگرفتن دین در سطح عالی آن».

سید غرب و فرهنگ آن را نفی می‌کرد. وی همانند دیگر متفکران متعهد جهان اسلام مانند سید جمال‌الدین اسدآبادی، محمد عبده، اقبال لاهوری و … به‌شدت بافرهنگ غرب مخالفت می‌کرد و از اندیشه و اخلاق غربی انتقاد می‌نمود. سید مقاله‌ای به نام «عود الی الشرق» به چاپ رساند و در آن فرهنگ غرب را فرهنگی حیوانی و پست خواند. در قسمتی از این مقاله آمده است: «حیات غرب بدون شک هم لذیذتر است و هم راحت‌تر، ولی از نظر انسانیت بهتر، والاتر و گرامی‌تر نیست. حیات غرب حیاتی است که زن در آن از هر قیدی رهاست. آری حیات غرب، حیات لذیذی است. لکن حیاتی است پست‌تر از حیوان، زیرا فقط غرایز جنسی دیده می‌شود. در غرب هیچ قیدی نیست و این را آزادی می‌نامند. بله آزادی است اما نه آزادی روح بلکه آزادی بدن، آزادی حیوانیت نه آزادی انسانیت» (عدالت اجتماعی در اسلام، سید قطب، ص۱۳۰)

شاید یکی از دلایل غرب‌ستیزی سید قطب همین مسئله اسلام آمریکایی باشد. همان‌طور که گفتیم ایشان اولین اندیشمند جهان اسلام که کلمه اسلام آمریکایی را مطرح کرد. او قائل بود دو اسلام وجود دارد یکی اسلام راستین و یکی اسلامی که آمریکا می‌خواهد. وی در این زمینه می‌نویسد: «این روزها آمریکاییها باز به فکر اسلام افتادند. آنها نیازمند اسلام هستند تا در خاورمیانه و کشورهای اسلامی آسیا و آفریقا با کمونیسم بجنگند … البته اسلامی که آمریکا و غربیهای استعمارگر و همپیمانانشان در خاورمیانه خواستار آن هستند، همان اسلامی نیست که با استعمار می‌جنگد و با خودکامگیها مبارزه می‌کند، بلکه فقط اسلامی است که با کمونیست مبارزه می‌کند. زیرا آنها اسلامی نمی‌خواهند که حکومت کند و اصولاً تحمل حکومت اسلامی را ندارند؛ چراکه وقتی اسلام حکومت یافت امتی دیگر تربیت و ایجاد می‌کند و به ملتها می‌آموزد که تهیه قدرت و نیرو واجب است و طرد و نفی استعمار فرض است و کمونیست هم مانند استعمار آفتی است و هر دو دشمن هستند و تجاوزکار».

وی درباره تقسیم جامعه به جامعه اسلامی و جاهلی می‌گوید: «یا اسلام یا جاهلیت! حد وسطی وجود ندارد که نیمش اسلام و نیم دیگرش از جاهلیت باشد و اسلام آن را بپذیرد و بدان رضایت دهد. دیدگاه اسلام روشن است؛ حق واحد و تعدد ناپذیر است. حکم یا حکم خداست و یا حکم جاهلی است. قانون یا قانون خداست و یا هوا و هوس.»

این اندیشه سیاسی سید قطب ما را به یاد حضرت امام خمینی(ره) می‌اندازد که فرمود: «حکومت یا طاغوت است یا اسلام».

سید قطب همچنین به مسئله صهیونیسم آگاه بود و آن‌را خطری برای جوامع اسلامی می‌دانست. سید از خطر یهود و صهیونیسم به کرات صحبت می‌کرد. حتی چند روز قبل از اعدام به یکی از دوستانش گفته بود: «یهود خود را برای سلطه جهانی آماده می‌کند. همه مردم جهان مخصوصاً مسلمانان باید مراقب باشند». سید قطب نسبت به جنبش یهود و صهیونیسم شدیداً بد گمان بود و آن را عامل انحطاط و عقب‌ماندگی جوامع اسلامی می‌دانست. وی در این باره می‌نویسد: «معتقد هستم که هرکجا دعوتی برخلاف اخلاق و دعوت به بی‌عفتی و اشاعه فحشاء و ربا و جنگ است، دست صهیونیسم در کار است. کارل مارکس یهودی بود و از پشت پرده کمونیسم اخلاق و ادیان را کوبید. دورکهایم با نقاب جامعه‌شناسی و اخلال در سازمان خانواده فضیلت و اخلاق را از میان برد و سارتر یهودی و یا نیمه یهودی از ماورای اگزیستانسیالیسم و احترام منتهی به حیوانیت فرد – و فروید یهودی از پشت منطق روانکاوی ـ غریزه جنسی را مرجع احساس دینی، هنری و خانوادگی دانست. اینها یک تصادف نیستند.

آثار و تألیفات سید قطب

سیدقطب آثار ارزنده ای به جهان اسلام عرضه کرد و بسیاری از تألیفات او به زبان فارسی ترجمه شده است. آثاری که از او تاکنون به زبان فارسی ترجمه شده، چنین است:

  1. آفرینش هنری در قرآن، ترجمه محمدمهدی فولادوند.
  2. آینده در قلمرو اسلام، ترجمه علی خامنه ای.

  1. اسلام و صلح جهانی، ترجمه و توضیح هادی خسروشاهی و زین العابدین قربانی.
  2. ترجمه تفسیر فی ظلال القرآن، ترجمه علی خامنه ای و تصحیح حسن نیری.
  3. ترجمه فارسی فی ظلال القرآن، ترجمه مصطفی خرم دل.
  4. چرا اعدامم کردند؟ ترجمه مصطفی اربابی.
  5. دور نمای رستاخیز در ادیان پیشین و قرآن، ترجمه غلامرضا خسروی حسینی، مقدمه از جلال الدین مجتبوی.
  6. عدالت اجتماعی در اسلام: مباحثی در زمینه های جامعه، اقتصاد، سیاست و حکومت، ترجمه و توضیحات سیدهادی خسروشاهی و محمدعلی گرامی.
  7. فاجعه تمدن و رسالت اسلام، ترجمه علی حجتی کرمانی.
  8. فی ظلال القرآن، ترجمه محمدعلی عابدی.
  9. ما چه می گوییم، ترجمه و تفصیل از هادی خسروشاهی.
  10. نامه سید قطب به خواهرش آمنه، ترجمه جلال معروفیان.
  11. نشانه های راه، ترجمه محمود محمودی.
  12. ویژگی های ایدئولوژی اسلامی، ترجمه محمد خامنه ای.

سیدقطب افزون بر این آثار، کتاب های دیگری نیز نوشته که در زمان زندگی او چاپ شده اند که به برخی از آن ها اشاره می شود:

  1. الاسلام و مشکلات الحضاره، سید قطب.
  2. التصویر الفنی فی القرآن، سید قطب.
  3. هذا الدین، سید قطب.
  4. خصائص التصور الاسلامی و مقوماته، سید قطب.
  5. مهمة الشاعر فی الحیاه و شعر الجیل الحاضر، سید قطب.
  6. الشاطئ المجهول، سید قطب.
  7. نقد کتاب مستقبل الثقافة فی مصر، سید قطب.
  8. الأطیاف الاربعه، سید قطب.
  9. طفل من القریه، سید قطب.
  10. المدینة المسحوره، سید قطب.
  11. العدالة الاجتماعیة فی الاسلام، سید قطب..
  12. معرکة الاسلام و الرأسمالیه، سید قطب، بیروت، (این کتاب توسط آیت الله سید محمد شیرازی به زبان فارسی ترجمه شده و به نام «اسلام و سرمایه داری» در تهران به چاپ رسیده است.)
  13. السلام العالمی و الاسلام، سید قطب.
  14. تفسیر فی ظلال القرآن، سید قطب.

۸) سید قطب و همکاری با اخوان‌المسلمین

با شکل‌گیری جمعیت إخوان‌المسلیمن در مصر، فصل جدیدی از فعالیتهای سیاسی در این کشور آغاز شد.

مقالات تند و صریح او در روزنامه‌ها و انتقاد از سیاست استعماری انگلستان و ضرورت تشکیل دولت اسلامی باعث شد که سید قطب در سال ۱۹۴۵م. به همراه دیگر مجاهدان اخوان‌المسلمین دستگیر و به مدت ۱۵ سال محکوم به زندان شود . اما ۵ سال از زندانی شدن وی نگذشته بود که به علت وخامت حالش از زندان آزاد شد.

با ادامه فعالیتهای سید قطب و تأثیر افکار و آرای وی بر مردم به خصوص جوانان مصر و جهان عرب، سید قطب در سال ۱۹۶۵م. مجدداً دستگیر و زندانی شد. سید در تمام دوران بازجویی با شهامت تمام از افکار و عملکرد خود دفاع کرد به گونه‌ای که علناً خواستار برچیده شدن حکومت ظالم مصر شد. پس از اتمام بازجوییها، سید قطب و یارانش را به زندان منتقل کردند.

۹) شهادت

سرانجام پس از چهار ماه به دستور جمال عبدالناصر سید قطب و چند نفر از رهبران اخوان‌المسلمین به اعدام محکوم شدند. هنگامی که رأی دادگاه خوانده شد سید گفت: «من پیش از این هم می‌دانستم طبقه حاکم نمی‌خواهد من زنده بمانم. بار دیگر اعلام می‌کنم که نه پشیمان هستم و نه اظهار ندامت می‌کنم و نه از این رأی اندوهناکم؛ بلکه خوشحال و مسرورم که در راه هدف مقدس و ایده‌آلم کشته شده‌ام. البته تاریخ آینده درباره ما و حکومت داوری خواهد کرد که کدام یک از ما صادق و برحقیم».

سرانجام روز اعدام فرا رسید. ۹/۸/۱۹۶۶م. مطابق با ۷/۳/۱۳۴۵ش. هنگام طلوع خورشید سید قطب و دوستانش به سوی جوخه اعدام هدایت شدند. سید سربلند و با روی گشاده و خندان جمله‌ای به سربازان گفت که ترجمه‌اش شعر اقبال لاهوری است: نشان مرد مؤمن با تو می‌گویم / که چون مرگش رسد خندان بمیرد.

سپس تفنگها به سوی وی نشانه گرفته شد و او با آوای صفیر گلوله‌ها پرواز کرد و در سن ۶۰ سالگی به شهادت رسید.

فهرست منابع و مآخذ

۱- سید قطب از ولادت تا شهادت، صلاح عبدالفتاح خالدی، ترجمه جلیل بهرامی نیا، تهران، نشر احسان، ۱۳۸۰٫

۲- پیامبر و فرعون، ژیل کوریی، ترجمه حمید احمدی، تهران، کیهان، ۱۳۷۵٫

۳-  آیند در قلمرو اسلام، سید قطب، ترجمه سید علی خامنه ای، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، ۱۳۷۷٫

۴- عدالت اجتماعی در اسلام، سید قطب، ترجمه سید هادی خسروشاهی و محمد علی گرامی، تهران، کلبه شروق، ۱۳۷۹٫

۵- دایره المعارف بزرگ اسلامی، زیر نظر کاظم بجنوردی، تهران، مرکز دایره المعارف بزرگ اسلامی، ۱۳۸۰٫

۶- ما چه می گوییم؟، سید قطب، ترجمه سید هادی خسروشاهی، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، ۱۳۷۰

بازدیدها: 18

درباره نویسنده

ارسال دیدگاه

تلفن : 077-33560757-8
پست الکترونیک : boushehr@dmsonnat.ir
آدرس : بلوار آیت ا...طالقانی(خ صلح آباد) ، خ خبرنگار، خ خرد شرقی ،دفترنماینده ولی فقیه در امور اهل سنت استان بوشهر

ارتباط با ما

روابط عمومی

درباره ما

نقشه سایت

کل بازدیدکنندگان
108580
بازدید امروز
163
افراد آنلاین
0
طراحی و اجرا پویاپردازان جنوب